Gospodarka jako przedmiot regulacji prawnej

Powstanie prawa gospodarczego, w tym prawa gospodarczego publicznego, jest warunkowane przez istnienie gospodarki jako samodzielnego przedmiotu regulacji prawnej. Wynika to z funkcjonalnej i kulturowej dyferencjacji syste­mów społecznych.

W związku z tym konieczne jest wskazanie kryteriów operacyjnych dla odróżnienia gospodarki od innych obszarów (dziedzin) życia publicznego, co jest z wielu powodów u utrudnione. W płaszczyźnie rozważań prawniczych od­czuwalny jest zwłaszcza deficyt konstytucyjnoprawnego określenia gospodarki, ustalającego jej miejsce w życiu społecznym, a także wyznaczenia celów, którym powinna służyć. W pewnym stopniu lukę tę uzupełniają określenia działalności gospodarczej w ustawodawstwie gospodarczym, które jednakże — według dość powszechnych opinii — nic rozwiązują kwestii granic gospodarki, nic przedsta­wiają wszystkich jej aspektów. Dla prawa najistotniejsze znaczenie ma przyjęcie takiego pojęcia gospodarki, które pozwoliłoby określić przedmiot regulacji.

Ujęcie przedmiotowe

Jednym z możliwych ujęć jest zdefiniowanie gospodarki jako jednej z dzie­dzin życia społecznego. Przedmiotowe ujęcie gospodarki, z uwagi na powszech­nie stwierdzone trudności w odgraniczeniu stosunków społecznych związa­nych z działalnością gospodarczą i działalnością pozagospodarczą (np. kultu­ralną, socjalną, oświatową) nie jest w pełni użyteczne. Gospodarka nie jest zintegrowanym, jednolitym zakresem spraw, dającym się wyraźnie określić obszarem życia społecznego. W praktyce prawnie istotny przedmiot regulacji określony jako gospodarka nic jest możliwy do wyizolowania bez odwołania się do innych ujęć gospodarki — do ujęcia funkcjonalnego i podmiotowego oraz materialnego.